Van publieke en ontwikkelingsbanken (FMO, BNG en NWB Bank) met de overheid als aandeelhouder wordt verwacht dat zij bijdragen aan duurzame doelen, zoals klimaat, betaalbare huisvesting en werkgelegenheid. Openbare publicaties maken zichtbaar wat deze doelen zijn, of en hoe deze doelen zijn behaald. In dit artikel komen de duurzame doelen, behaalde resultaten en de wijze waarop deze worden gecommuniceerd (overeenkomsten, verschillen, sterke- en verbeterpunten) aan bod.
Duurzame doelen en behaalde resultaten
De Nederlandse FinancieringsMaatschappij voor Ontwikkelingslanden (FMO) richt zich in haar duurzaamheidsbeleid op SDG 8 (Eerlijk werk en economische groei), SDG 10 (Ongelijkheid verminderen in ontwikkelingslanden) en SDG 13 (Klimaatactie).
Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) richt zich op SDG 3 (Goede gezondheid en welzijn – financiering van ziekenhuizen en zorginstellingen), SDG 4 (Kwaliteitsonderwijs – financiering van scholen en onderwijshuisvesting), SDG 7 (Betaalbare en duurzame energie – warmtenetten, zonneparken), SDG 11 (Duurzame steden en gemeenschappen – sociale woningbouw, openbare ruimte en infrastructuur) en SDG 13 (Klimaatactie).
De Nederlandse Waterschapsbank (NWB Bank) richt zich op waterbewustzijn (SDG6), biodiversiteit (SDG 14 en 15), klimaat (SDG 7 en 13) en sociale huisvesting (SDG 11).
FMO, BNG en NWB Bank willen alle drie uiterlijk in 2050 volledig klimaatneutraal zijn voor hun eigen bedrijfsvoering en de krediet- en investeringsportefeuilles. Om dit einddoel te halen, hanteren de drie banken eigen tussendoelen voor 2030:
- FMO wil 50% CO₂-reductie ten opzichte van 2021 in de energieopwekkingsportefeuille en directe fossiele investeringen uitfaseren. In 2025 heeft FMO al een reductie van 49% behaald.
- BNG wil 43% absolute reductie van gefinancierde scope 1- en 2-emissies ten opzichte van 2018. Scope 1- en 2-emissies van de kredietportefeuille zijn tot en met 2025 met 25,5% gedaald ten opzichte van basisjaar 2018.
- NWB Bank wil 43% reductie van de uitstoot in de kredietportefeuille ten opzichte van 2019. Ondanks een groeiende kredietportefeuille (die in 2025 een recordhoogte van €59,2 miljard bereikte), ligt de bank op koers voor haar tussentijdse doelen richting 2026 (28% reductie) en 2030 (43% reductie).
Overige duurzame resultaten uit de jaarverslagen over 2025 zijn hieronder samengevat.
FMO
- Ondersteunde banen: 894.000 banen ondersteund;
- Nieuwe investeringen (totaal): €3.940 miljoen in opkomende markten;
- Green-portfolio: €6.2 miljard gecommitteerd;
- Reducing Inequalities-portfolio: €6.7 miljard gecommitteerd.
BNG
- Nieuwe langlopende leningen: €11.2 miljard voor de publieke sector;
- Langlopende kredietportefeuille: €95.7 miljard;
- Aangetrokken ESG-funding: €5,5 miljard (33% van totale gefunde volume).
NWB Bank
- Nieuwe kredietverlening: €11.1 miljard (voornamelijk water en sociale woningbouw);
- Uitgegeven ESG-obligaties: €4.1 miljard (€1.0B water, €3.1B sociaal);
- Gefinancierde portefeuille: recordniveau van €59.2 miljard.
Overeenkomsten in duurzaamheidsinformatie
De duurzaamheidsverslagen in het jaarverslag van FMO en NWB Bank en duurzaamheidsinformatie in het jaarverslag van BNG vertonen grote overeenkomsten omdat alle drie Nederlandse publieke of ontwikkelingsbanken zijn die zich richten op maatschappelijke en milieu-impact.
Alle drie hanteren de Partnership for Carbon Accounting Financials (PCAF) standaard voor gefinancierde emissies, hebben een dubbele materialiteitsanalyse uitgevoerd en rapporteren uitgebreid over klimaat- en maatschappelijke impact.
Verschillen in rapportagestandaarden, diepgang en inhoud
Zij verschillen in rapportagestandaarden en diepgang als gevolg van hun mandaat en Europese CSRD-ontwikkelingen (het Omnibus-pakket).
- FMO en NWB Bank hebben het duurzaamheidsverslag in hun jaarverslag 2025 opgesteld volgens de Europese ESRS-standaarden met externe controle (limited assurance).
- BNG heeft op basis van het Europese Omnibuspakket gebruik gemaakt van het tweejarig uitstel (stop-the-clock) en rapporteert duurzaamheidsinformatie in het jaarverslag op basis van GRI-standaarden en in een aparte Klimaatvoortgangsrapportage.
Alle drie rapporteren uitgebreid over klimaatimpact. Daarnaast:
- Financiert FMO de private sector in ontwikkelingslanden en opkomende markten en richt zich op werkgelegenheid, mensenrechten, ketenarbeiders (S2) en lokale gemeenschappen (S3).
- Financieren BNG en NWB Bank vooral de Nederlandse publieke sector (gemeenten, zorg, onderwijs, woningcorporaties en waterschappen), waardoor duurzaamheidsinformatie zich richt op Nederlandse klimaatdoelen, energietransitie, sociale woningbouw en (alleen NWB Bank) waterbeheer.
- Rapporteren FMO en NWB Bank over water (E3) en biodiversiteit (E4).
- Rapporteert BNG over 2 BNG-specifieke materiële thema’s: voldoende betaalbare woningen en betaalbare en toegankelijke financiering.
Verbeterpunten
- Door financiering in opkomende markten en van het MKB zijn veel data van FMO (zoals Scope 3 en S2/S3) gebaseerd op aannames, modelberekeningen en vereenvoudigingen in plaats van primaire klantdata.
- BNG richt zich op klimaat (E1) en eigen medewerkers (S1) en materiële thema’s van FMO en NWB Bank zoals water (E3) en biodiversiteit (E4) ontbreken.
- Veel methodologische onderbouwingen en ESG-cijfers staan naast het jaarverslag in aparte publicaties van NWB Bank zoals Klimaatimpact Kredietverlening en CSRD Impact Reports.
Conclusie en aanbevelingen
De drie Nederlandse publieke banken (FMO, BNG en NWB Bank) boeken aantoonbare vooruitgang richting hun gezamenlijke doelstelling om uiterlijk in 2050 klimaatneutraal te zijn. Alle drie hanteren de PCAF-standaard voor gefinancierde emissies, hebben een dubbele materialiteitsanalyse uitgevoerd en rapporteren uitgebreid over klimaat- en maatschappelijke impact.
Waar FMO en NWB Bank al volledig rapporteren volgens Europese ESRS-richtlijnen met externe controle, benut BNG het Europese Omnibusuitstel en rapporteert zij nog volgens GRI-standaarden.
Om de kwaliteit en toegankelijkheid van duurzaamheidsverslaggeving verder te verbeteren, wordt het volgende aanbevolen.
- FMO kan de betrouwbaarheid van data vergroten door schattingen en modelberekeningen te vervangen door primaire klantdata.
- BNG kan het jaarverslag verbreden naar “belangrijke” thema’s in het jaarverslag van 2025 (biodiversiteit, circulaire economie en business conduct) en zich voorbereiden op een volledige ESRS-rapportage met limited assurance.
- NWB Bank kan de toegankelijkheid van duurzaamheidsinformatie verbeteren door versnipperde ESG-informatie in aparte rapporten te bundelen in het jaarverslag.
Bas Knol, Founder ESG Support