Rond 2021 besloten de eerste grote pensioenfondsen om te stoppen met fossiele beleggingen, maar sommige fondsen nemen hier jaren de tijd voor. Twaalf Nederlandse pensioenfondsen blijken samen nog steeds €14,4 miljard in fossiele bedrijven te investeren. [1] Dit is een afname van 14,6% sinds 2024, toen hun gezamenlijke investeringen €16,9 miljard bedroegen. Deze investeringen bedragen 1,10% van hun gezamenlijke vermogen, maar de verschillen tussen de fondsen zijn groot. Pensioenfondsen als PMT en Pensioenfonds Detailhandel blijven flink achter bij sommige andere fondsen als het gaat om het afstoten van hun fossiele investeringen. Dit blijkt uit het nieuwe onderzoek “Investing in Climate Chaos 2026” van de NGO Urgewald.
Fossiele investeringen van pensioenfondsen nemen niet snel genoeg af
PMT investeert ruim twee keer zoveel in fossiele bedrijven als de twaalf fondsen gemiddeld. Het gaat om 2,31% van zijn vermogen, in totaal 2 miljard euro. PMT investeert nog steeds in bedrijven die nog zoeken naar nieuwe bronnen van olie en gas of hun bestaande olie- en gasproductie willen verhogen. Dit terwijl al jaren bekend is dat nieuwe olie- en gasvelden niet passen binnen de klimaatdoelstellingen van Parijs. Voorbeelden van dit soort bedrijven zijn Shell, BP, Equinor en Eni.
Pensioenfonds Detailhandel heeft relatief gezien zelfs nog meer fossiele investeringen dan PMT: 2,43% van zijn vermogen of €786 miljoen. Ook dit pensioenfonds investeert nog in bedrijven die hun fossiele activiteiten uitbreiden, zoals Shell, TotalEnergies en ExxonMobil. Pensioenfondsen Vervoer, Rail & OV en bpfBouw blijven ook achter bij de rest, met respectievelijk nog 1,78%, 1,74% en 1,71% aan fossiele investeringen.
In absolute bedragen investeren ABP en PFZW nog het meeste in fossiele bedrijven, ook al zitten zij relatief gezien onder het gemiddelde (ABP €5,4 miljard of 1,01% en PFZW €2,7 miljard of 1,07%). In 2021 besloot ABP na druk van pensioendeelnemers zijn fossiele beleggingen af te bouwen en PFZW in 2024, maar beide fondsen hebben dit proces nog niet volledig afgerond.
Een aantal pensioenfondsen laat zien dat divesteren mogelijk is
Een pensioenfonds dat laat zien dat het afbouwen van fossiele investeringen wel degelijk mogelijk is, is PGB, dat nog maar 0,15% van zijn vermogen in fossiel investeert. Het investeert helemaal niet meer in steenkool en slechts in één olie- en gasbedrijf. Ook het pensioenfonds van ING doet het goed met slechts 0,23% van zijn vermogen geïnvesteerd in fossiele bedrijven. Dit is opvallend voor het pensioenfonds van de bank die door Milieudefensie voor de rechter gedaagd wordt omdat deze te weinig tegen klimaatverandering doet en veel in fossiel belegt.
Stephan Nemchik van Groen Pensioen: “Terwijl Europa weer lijdt onder een hittegolf, blijven pensioenfondsen ons pensioengeld investeren in de fossiele bedrijven die klimaatverandering veroorzaken. Deze bedrijven plaatsen hun winst boven onze veiligheid en onze gezondheid. Het is daarom de hoogste tijd dat alle pensioenfondsen afscheid nemen van hun fossiele investeringen.”
Martijntje van der Kroef van de Grootouders voor het Klimaat: “Het is positief dat Nederlandse pensioenfondsen hun fossiele beleggingen afbouwen, maar dat moet nog veel sneller willen we de toekomst van onze kleinkinderen veiligstellen.”
Fossiele investeringen van Amerikaanse vermogensbeheerders blijven immens
Terwijl Nederlandse pensioenfondsen geleidelijk aan minder investeren in fossiele bedrijven, zijn aan de andere kant van de oceaan de fossiele investeringen nog steeds gigantisch. De grootste investeerder in fossiele bedrijven is vermogensbeheerder Vanguard, met $660 miljard. Op de tweede plaats staat BlackRock, waarvan de fossiele investeringen $553 miljard bedragen. BlackRock beheert voor meer dan 7 miljoen Nederlanders de pensioenen.
De drie grootste investeerders in fossiel (Vanguard, BlackRock en het Public Investment Fund uit Saudi-Arabië) hebben samen een kwart van de fossiele investeringen wereldwijd in handen. Opmerkelijk is ook dat sommige fossiele obligaties waar o.a. BlackRock in investeert, doorlopen tot het jaar 2115.
Campagneleider Hiske Arts van Fossielvrij: “BlackRock en Vanguard zijn op ramkoers met de wereld. Temidden van hittegolven en weersextremen, blijven zij enorme bedragen in fossiele bedrijven steken. Nederlandse pensioenfondsen die de macht van deze Amerikaanse vermogensbeheerders blijven vergroten, graven hun eigen graf. Wat zal pensioengeld nog waard zijn in een wereld geteisterd door weerextremen?”
Op maandagavond 29 juni organiseert Fossielvrij in samenwerking met Pakhuis de Zwijger een evenement waar we een deep dive doen in BlackRock. O.a. professor Joyeeta Gupta en SOMO-directeur Audrey Gaughran zullen spreken over de impact van de fossiele investeringen van BlackRock, en reflecteren op de toenemende macht van BlackRock.
Achtergrond rapport Investing in Climate Chaos
De hierboven genoemde cijfers zijn afkomstig uit het nieuwe rapport Investing in Climate Chaos 2026, gepubliceerd door Urgewald en 25 partner-NGO’s. Op de website https://investinginclimatechaos.org is te zien welke vermogensbeheerders, pensioenfondsen, staats- en overige investeringsfondsen, verzekeraars en hedge funds nog steeds beleggen in de kolen- olie- en gasbedrijven die de klimaatcrisis veroorzaken. Investing in Climate Chaos laat zien dat institutionele investeerders op dit moment wereldwijd meer dan $6.5 biljoen aan aandelen en obligaties van fossiele bedrijven bezitten.
Investing in Climate Chaos omvat de investeringen in aandelen en obligaties van meer dan 8.400 institutionele investeerders in de fossiele bedrijven die zijn opgenomen in Urgewald’s toonaangevende databanken: de Global Coal Exit List (GCEL), de Metallurgical Coal Exit List (MCEL) en de Global Oil & Gas Exit List (GOGEL). Deze drie databanken worden al gebruikt door honderden financiële instellingen wereldwijd om in te zien welke bedrijven van fossiele brandstoffen weg bewegen en welke daar juist extra op inzetten.
